Yeni bir araç görüyoruz. Onunla yapılmış bir film, bir oyun, çalışan bir uygulama. Daha ne yapacağımızı düşünmeden hesabımızı açmışız. Sonra mutlaka bir whatsapp grubunda ya da bir arkadaş ortamında o cümle geliyor: “Bununla bir şey yapmamız lazım.”
Bu heves bana yabancı değil. Kendi işlerimde kullanmak için birçok kişi gibi ben de yazılımlar geliştiriyorum. Bir ihtiyacı tarif edip çalışan ilk halini görmek, ardından onu istediğim gibi değiştirebilmek benim de hoşuma gidiyor. Daha önce bir başkasına anlatıp yaptırmam gereken şeylerle artık doğrudan uğraşabiliyorum.
Bunun cazibesini yalnızca zaman kazanmakla açıklayamam. Yapabildiğini görmek başlı başına güzel. Kafandaki bir şeyin ekranda belirmesi, düğmesine bastığında çalışması, bir sonraki denemede biraz daha istediğine benzemesi. Sonucun kullanışlı olmasının yanında, yapımının da bir karşılığı var.
Zaten "Bununla bir şey yapmamız lazım" cümlesinin sevdiğim tarafı o belirsizlik. Henüz ne çıkacağını bilmiyoruz. Baştan bütün gerekçeleri hazır, faydası hesaplanmış, sonucu belli bir işle uğraşmıyoruz. Kurcalarken bulacağız.
Yalnız, cümlenin sonundaki "lazım" biraz aceleci. Daha merak ettiğimiz şeyi tanımadan kendimize görev vermişiz.
Reklamcılıktan tanıdık bir refleks bu. Yeni bir mecra, yeni bir format, daha önce mümkün olmayan bir uygulama. Bir media-first fırsatı. İlk soru hemen geliyor: "Burada ne yaparız?" Bazen gerçekten iyi bir fikrin başlangıcı oluyor. Yeni bir imkan, aklımızdaki eski bir meseleyi başka türlü çözmemizi sağlıyor.
Bazen de imkan çok güzel olduğu için ona uygun bir mesele aramaya başlıyoruz. Önce ne yapacağımızı buluyor, ardından neden yapmamız gerektiğini yazıyoruz. Sunumda elbette tam tersi sırayla görünüyor.
Kendi projelerimde bu sıranın değişmesi daha da kolay. Ortada ikna etmem gereken bir müşteri yok. Bütçeyi, zamanı ve brief'i kendim belirliyorum. Bir şeye başlamak için gereken toplantı oldukça kısa sürüyor. Teklif sahibiyle karar verici aynı kişi yani. Fikri otomatik çok beğeniliyor.
Bu özgürlük değerli. Yıllarca başkalarının ihtiyaçlarını çözmeye çalıştıktan sonra kendi aklıma gelen şeyleri deneyebilmek istiyorum. Her fikri daha başlamadan "Kime satacağız?" sorusuyla karşılamak da içimden gelmiyor. Bazı şeyleri öğrenmek, bazılarını kullanmak, bazılarını da nasıl olacağını görmek için yapıyorum. Biraz çocukluğuna da götürüyor insanı.
Fakat bir fikrin çalışan ilk hali ortaya çıkınca onunla ilişkim değişiyor. Biraz önce yalnızca bir ihtimaldi. Şimdi düzeltilmesi gereken yerleri var.
Şu düğme başka yerde olsa. Bu ekran daha rahat okunsa. Bir dosya türünü daha açsa. Madem buraya kadar geldik, telefonda da çalışsa.
Diyelim ki tekrar eden bir işi kolaylaştıracak küçük bir araç yaptık. İlk hali işimizi görüyor. Sonra kullanırken başka bir ihtiyaç fark ettik, onu da ekledik. Ardından bu ikisini birbirine bağlayan yeni bir özellik geldi. Her adımın mantıklı bir açıklaması var. Sonunda başlangıçtaki küçük işin etrafında epey büyük bir uygulama oluştu. Aracın çözmesi gereken sorun hala orada. Ama artık aracı geliştirirken çözülecek daha ilginç sorunlar da var.
Bunu mutlaka kötü bir gelişme olarak görmüyorum. Belki o küçük araçtan değerli bir ürün çıkacak. Belki başka bir yerde kullanacağım bir şey öğreneceğim. Belki de bir arayüzle uğraşmayı, o arayüzün kolaylaştıracağı işten daha çok seviyorumdur. Son ihtimalin biraz daha az ciddi görünmesi ilginç.
Bir oyunla üç saat geçirmek eğlence. Bir otomasyonla üç saat uğraşmak ise henüz hiçbir şeyi kolaylaştırmamış olsa bile verimlilik çalışması sayılabiliyor. Aynı bilgisayarın başındayız, aynı süre geçmiş. İkincisinde kendimizi açıklamak daha kolay. Ekranda bir ayar menüsü olması bile insana çalışıyormuş hissi verebiliyor.
Üstelik gerçekten bir şey yapıyoruz. Ortaya bir dosya, bir uygulama, bir görüntü çıkıyor. Harcadığımız zamanın somut karşılığı var. Hatta paylaşılabilecek bir karşılığı var. Bir başkası görüp beğenebiliyor, nasıl yaptığımızı sorabiliyor.
Bu yüzden üretme hevesini, yalnızca dikkatimizi dağıtan başka bir alışkanlık gibi anlatmak eksik geliyor. Burada öğrenme de var, beceri de, daha önce giremediğimiz bir alana girmenin sevinci de. Benim için işin en heyecanlı taraflarından biri, bir fikri anlatmakla yetinmek zorunda olmamak. Ama ortaya bir şey çıkmasıyla, yapmak istediğim şeye yaklaşmam her zaman aynı anlama gelmiyor.
Kendi araçlarımı geliştirirken bunu düşünüyorum. Bir uygulama üzerinde çalışmakla o uygulamayı kullanarak çalışmak, dışarıdan bakınca birbirine çok benziyor. İkisinde de ekran açık, ben uğraşıyorum, bir şeyler ilerliyor. Yalnız birinde asıl işi yapıyorum, ötekinde o işi yapacağım ortamı değiştiriyorum.
İkinci uğraşın sonu daha belirsiz. Bir metnin biteceği yer var. Onu yazdığım aracın daha iyi olabileceği yerler ise hiç bitmeyebilir.
Bir de bütün bunlar olurken dışarıda başka insanlar başka şeyler yapıyor. Birinin geliştirdiği uygulamayı, diğerinin hazırladığı filmi görüyorum. Bunları takip etmek hoşuma gidiyor. Kendi başıma akıl edemeyeceğim kullanımlarla karşılaşıyorum.
Fakat izlerken bazen tuhaf bir duygu oluşuyor. Daha birkaç dakika önce varlığından haberdar olmadığım bir imkanı kullanmamış olmak, bir eksik gibi görünebiliyor. Bir şeyi yeni öğrenmişim. Geri kalmış olmam da aynı dakikaya denk geliyor.
Oradan "Bununla ne yapabilirim?" sorusuna geçmek kolay. Birkaç dakika sonra yeni bir proje düşünmeye başlamış oluyorum. Takvimimde bunun için ayrılmış bir yer yok. Ama fikirler takvime bakarak gelmiyor. Özellikle başkasının yaptığı şey çok iyi görünüyorsa.
Bu duruma uzaktan bakıp üretkenlik hakkında bir sonuç çıkaramıyorum. Çünkü hem kendi gündemimi kurmak istiyorum hem de neyle karşılaşacağımı bilmediğim o dolaşmayı seviyorum. Her yeni merakı mevcut planıma uygunluk açısından değerlendirdiğim bir hayat da pek cazip gelmiyor.
Bazen iyi ki planımda yokmuş dediğim bir şeyle uğraşmak istiyorum. Bazen de zaten sevdiğim bir işi yaparken başka bir ihtimale kapılıyorum. Dışarıdan ikisi de aynı görünebilir.
Belki bu yüzden "Bir şey yapmamız lazım" cümlesine hem yakınlık duyuyorum hem de biraz gülüyorum. İçinde merak var, heves var, hafif bir telaş var. Bir de ortada henüz hiçbir şey yokken başlamış bir mesai.
Sonra gerçekten çok iyi bir demo görüyorum ve ben de o cümleyi kuruyorum:
"Bununla bir şey yapmamız lazım."