← BLOG

Şirket dediğin kaç kişi olur?

Camera obscura · 35 ışın, tek açıklık

Bir şirketi tanımaya çalışırken sorulabilecek en makul sorulardan biri. Otuz kişi dendiğinde kafamızda başka bir şirket canlanıyor, üç kişi dendiğinde başka.

Sorunun arkasında aslında haklı bir endişe var. Bu işi gerçekten yapabilecek misiniz? Aynı anda başka işleriniz de olacak. Bir şey ters giderse kim düzeltecek? İnsan sayısıyla aslında karşımızdaki yapının ne kadar sorumluluk taşıyabileceğini anlamaya çalışıyoruz.

Sonra karşımıza şöyle bir haber çıkıyor: "Bir insan, otuz beş yapay zeka agent’ı."

Forbes’un ağustosta yayımladığı yazıda, eBay geçmişinin ardından Ravenopus'u kuran Linara Bozieva böyle bir pazarlama ajansı anlatıyor. Araştırmadan kampanya üretimine kadar farklı görevler için uzmanlaştırılmış agent’lar kullanıyor. Şirketin tek insanı, bizzat kendisi.

Ajans tecrübesi olan, bağımsız çalışan, bir yandan da kendi araçlarını geliştiren biri olarak ilgimi çekmemesi zor. Ama haberi okurken ben başka bir şeye takıldım. İnsan sayısının artık eskisi kadar belirleyici olmadığını anlatırken bile kadronun büyüklüğünü konuşuyoruz.

Bozieva'nın çözmeye çalıştığı sorun, ajanstaki insanların yavaş çalışması değil. İşin uzmanlıklar arasında ilerlerken beklemesi. Araştırma yapılacak, strateji hazırlanacak, tasarıma geçilecek. Her geçişte bilgi aktarılacak, biri müsait olacak. Kendi sistemini de zaten bu beklemeleri azaltmak üzere kurmuş. Yapılacak işi tarif eden talimatlar, görevleri koordine eden bir yapı ve uygulama.

Bence asıl ilginç taraf burada. Bir metin yazarının yerine agent koymakla, işin metin yazarına nasıl geldiğini yeniden düşünmek farklı işler. İlkinde mevcut görev dağılımını koruyup çalışanı değiştiriyorsun. İkincisinde görevi, ihtiyaç duyduğu bilgiyi ve diğer işlerle ilişkisini ele alıyorsun.

Fakat bunu anlatırken yine sayılara sığınmak kolay. Otuz beş agent kulağa beş agent’tan daha etkileyici geliyor. Oysa üç ayrı araştırmacı aynı eksik brief’ten yola çıkıyorsa, yanlış soruya verilmiş üç kapsamlı cevabımız olabilir. Birbirlerini doğrulamaları da ayrıca güven verir.

Ravenopus'un sistemini içeriden incelemiş değilim, kurucusunun açıklamaları üzerinden okuyorum. Bu yüzden benim için otuz beş sayısı bir başarı ölçüsü değil, merak sebebi. İşin nasıl bölündüğünü, bilgilerin nasıl aktarıldığını, yanlışların nerede yakalandığını anlamak istiyorum.

Ravenopus’un kendi metinlerinde, "otuz beş agent" kadar kolay manşet olamayacak bir kavram var: Inspection Ceiling. Tek bir insanın, sorumluluğunu alabilecek kadar dikkatle inceleyebildiği iş miktarının sınırı. Üretim kapasitesi artarken bu sınırın kendiliğinden yükselmediğini söylüyorlar.

"Son kontrol gerçek insanda" cümlesini biraz açınca neden önemli olduğu anlaşılıyor.

Diyelim ki sistem beş müşteri için araştırmalarını hazırladı. Kaynakları buldu, rakipleri karşılaştırdı, stratejileri yazdı. Sunumlar da hazır. Şimdi hepsi aynı kişiden onay bekliyor.

İşin bekleme kısmına eskisinden çok daha hızlı ulaşmışız yani.

Üstelik kontrol dediğimiz şey, sunumu açıp sayfaları çevirmek değil. Kaynak doğru anlaşılmış mı? Araştırma müşterinin asıl sorusuna cevap veriyor mu? Önerilen fikir uygulanabilir mi? Bazen tek bir cümlenin doğru olup olmadığını anlamak, onu yazmaktan daha uzun sürebilir.

Bunların bir bölümünü yine sistemle çözmek mümkün. Ama yanlış kurulmuş bir soruya gayet düzgün cevap verildiğini fark etmek için o işi anlamak gerekiyor. Sunumun iyi görünmesi bu kısmı kolaylaştırmıyor, bazen gözden kaçırmayı kolaylaştırıyor.

Bu yüzden bir sistemin ne ürettiği kadar, neyi bana getirmesi gerektiğini nasıl ayırt ettiğiyle de ilgileniyorum. Hangi durumda bilgi eksik diyor? Nerede duruyor? Ne zaman başka bir uzmanın devreye girmesi gerekiyor?

İnsanlarla çalışmanın değerini de yalnızca iş bölüşmekte görmüyorum. İyi bir çalışma arkadaşı, benim yapacağım işi üzerimden alan kişi değildir sadece. Benim bilmediğimi bilir, fark etmediğimi görür. Bazen de haftalardır uğraştığım fikrin neden çalışmadığını iki cümlede anlatır. O gün pek hoşuma gitmeyebilir. Yine de değerlidir.

Bozieva da tek kişilik kalmayı değişmez bir hedef olarak koymuyor. İşin ihtiyacı doğduğunda insanlarla çalışmak istediğini açıkça söylüyor.

Bunu, modelinin zayıflığı olarak okumuyorum. Nerede insan gerektiğini bilen bir sistem, her şeyi yapabildiğini söyleyen sistemden daha ilginç geliyor.

Peki ben neyi büyütmek istiyorum? On yılı aşkın süre ajanslarda çalıştım. 2023’ten beri bağımsızım. Markalar, ajanslar ve girişimler için strateji ve yaratıcı işler geliştiriyorum. İhtiyaca göre tek başıma veya ekiplerle çalışıyor, kullandığım araçların bazılarını da kendim yapıyorum.

Dolayısıyla bu hikayelerde yalnızca başkalarının nasıl çalıştığına bakmıyorum. Kendi şirketimin neye dönüşmesini istediğimi de düşünüyorum.

Aynı anda daha fazla müşteriye hizmet verebilmek bunun bir parçası olabilir. Ama bütün planı buna bağlarsam, daha iyi bir çalışma düzeni kurup takvimde açılan her yeri yeniden doldurmuş olabilirim. Sonuçta yine boş vaktim yoktur, yalnızca daha gelişmiş araçlar kullanıyorumdur.

Ben biraz da yaptığım işlerden geriye ne kaldığıyla ilgileniyorum.

Müşteriye teslim edilen işin, alınan ücretin ve kazanılan tecrübenin yanında, tekrar yararlanabileceğim bir şey kalıyor mu? İyi düzenlenmiş bir araştırma, neden alındığı belli bir karar, tekrar eden bir sorunu çözen bir araç. Belki başkasının da kullanmak isteyeceği bir ürün.

Creative Intelligence System üzerinde çalışırken uğraştığım konulardan biri bu. Araştırmaları, yaratıcı referansları, marka bilgilerini ve işlerde yaptığım düzeltmeleri sonraki projelerde kullanılabilir hale getirmeye çalışıyorum. Strateji, fikir, metin ve uygulama için geliştirdiğim beceriler ve araçlar da bunun parçaları.

Burada kendime karşı dikkatli olmam gerekiyor. Dosyaları saklamakla bilgiden yararlanmak aynı şey değil. Çalışan bir uygulama yapmakla insanların kullanmak isteyeceği bir ürün yapmak da öyle. Sistemin şemasını çizmek güzel; bir sonraki iş geldiğinde gerçekten işe yarayıp yaramadığını görmek daha önemli.

Bunun karşılığını yalnızca kazandığım saatlerde aramıyorum. Daha önce üstlenemeyeceğim bir işe girebilmek, bir fikrin çalışan halini gösterebilmek, müşteri işlerinin yanında kendi ürünlerimden de gelir elde edebilmek istiyorum.

Bunlar için insanlarla çalışmam gerekiyorsa çalışırım. Zaten tek kişilik kalmakla övünmeden önce, kendimi kaç ayrı işe aldığımı da saymam gerekiyor.

Şirketin bütün sınırlarını kendi zamanımın, bilgimin ve dikkatimin sınırlarıyla çizmek istemiyorum. Bazen iyi bir ortak, başka bir uzmanlık veya kurulacak bir ekip, yeni bir otomasyondan çok daha fazla alan açabilir.

O yüzden "Kaç kişisiniz?" sorusuna itirazım yok. Yalnız kendi şirketimi büyütürken takip ettiğim tek sayı bu olmasın istiyorum.

İnsan eklediğimde başka türlü yapamayacağımız bir işi yapabilelim. Bir sistem kurduğumda gerçekten kullanabilelim. Bir araç geliştirdiğimde birinin ihtiyacını karşılasın. Şirketin büyüdüğünü önce buralarda görmek istiyorum.

Sonra kaç kişi olduğumuzu yine sayarız.